مجموع انجنیری ساختمان یا رشته ساختمان یکی از رشته های پر اهمیت و جذاب در مجموعه رشته های آزمون سراسری است که داوطلب در گروه آزمایشی علوم ریاضی و فنی می تواند آن را انتخاب کند. پیشرفت سهریع جوامع و نیازهای روز افزون آنها به انجام طرحهای مختلف ساختمانی از یک طرف و رشد و توسعه علوم مختلف از طرف دیگر، ایجاب می نماید تا با یک برنامه ریزی صحیح و همه جانبه و پرورش استعدادهای جوان و نیز استفاده بهینه از ابزار و امکانات موجود در جامعه ، گامی بلند در جهت ترقی و تعالی جامعه برداشته شود.
● تعریف و شرح:
تاریخچه ی انجنیری ساختمان به اصطلاح Civil engineering به قرن هجدهم باز می گردد. در آن زمان انجنیری ساختمان در مقابل انجنیری نظامی Military engineering قرار داشت. اصطلاحی که به همه ی امور انجنیری که به مسایل ساخت و ساز بناهای دست ساز بشر باز می گشت. مانند سدها، ساختمان ها، پل ها و کانال ها گفته می شد. البته طی گذشت سال های متمادی و با پیشرفت علم و تخصصی شدن علوم، به مرور علوم مختلف، از جمله مکانیک Civil engineering جدا شده اما این اصطلاح هم چنان نام خود را برای ساختمان حفظ انجنیری کرد.
این رشته قبلا به انجنیری راه و ساختمان موسوم بوده و به منظور تربیت مهندسان طراح ، محاسبه و اجرای پروژه های ساختمانی، صنعتی ، راه سازی و تاسیسات آبی و نظارت بر حسن اجرای طرحهای ساختمانی در زمینه های فوق و همچنین همکاری با مهندسان مشاور یا محاسبه در زمینه های یاد شده ، به وجود آمده است. قسمت عمده دروس این رشته را مجموعه متنوعی از دروس نظری و پروژه های طراحی تشکیل می دهد و کنار آنها تعدادی دروس آزمایشگاهی و کارگاهی و نیز دو دوره کارآموزی در طی دو تابستان پیش بینی شده است. با توجه به سیاستهای ساختمانی و سرمایه گذاریهای دولت برای ایجاد ساختمانها، راهها، پلها، سدها، نیروگاههای هسته ای و حرارتی ، رفع نیازهای ساختمانی در زمینه مسکن و تاسیسات آبی جهت تامین آب آشامیدنی شهرها و روستاها همچنین بازسازی مناطق جنگ زده اهمیت این رشته مشخص می شود. فارغ التحصیلان این رشته می توانند در وزارتخانه ها (نظیر وزارتخانه های راه و ترابری مسکن و شهرسازی و نیرو) و شرکتهای دولتی و شرکتهای خصوصی و مهندسان مشاور به کارهای طراحی ، محاسبه و اجرا بپردازند. در شرایط حاضر فارغ التحصیلان این رشته می توانند در دوره های مختلف کارشناسی ارشد سازه (آنالیز و طرح سازه ها) ، خاک و پی (مطالعه مسائل مربوط به رفتار خاکها و محاسبات پی ها) ، راه و ترابری (طرح راهها و شبکه ترابری) ، سازه های آبی (طراحی سازه های هیدرولیکی و مسائل آبی دیگر در ارتباط با سدها) در داخل کشور ادامه تحصیل دهند.
● کاربرد و زیر شاخه ها
هدف از این رشته تربیت نیروهای متخصصی است که بتوانند در پروژه های مختلف ساختمانی در زمینه های ساختمان سازی، راه سازی، پل سازی، برج سازی، سازه ها و بناهای آبی، جمع آوری و دفع فاضلاب و غیره مسوولیت طراحی، محاسبه، اجرا و نظارت بر اجرا را بر عهده گیرند. انجنیری ساختمان از جمله رشته هایی است که بیانگر کاربرد علم در ایجاد سازندگی و ساختمان است. یعنی هرچیزی که به آبادی یک کشور باز می گردد، مانند: سد، فرودگاه، جاده، برج، تونل، دکل های مخابراتی، ساختمان های مقاوم در برابر زمین لرزه، سیل و آتش و نیروگاههای برق و مصالح سبک، ارزان و با کیفیت مناسب برای ساخت و ساز، در حیطه کار مهندس ساختمان قرار می گیرد. برای آغاز تمامی پروژه های ساختمانی به یک مهندس کارآمد ساختمان نیاز داریم تا علاوه بر رعایت جنبه های فنی و اجرایی، اقتصادی نیز عمل کند. چون اقتصادی بودن یک اصل در انجنیری ساختمان است.
در افغانستان این رشته در سطح کارشناسی دارای سه گرایش ساختمان ساختمان، ساختمان نقشه برداری و ساختمان آب و در بعضی دانشگاه ها گرایش های ساختمان سازه، ساختمان خاک و ساختمان راه در سطح کارشناسی به آن اضافه می شود.
● ساختمان ساختمان
این رشته قبلاً به انجنیری راه و ساختمان موسوم بوده و به منظور تربیت مهندسان طراح، محاسبه و اجرای پروژه های ساختمانی، صنعتی، راه سازی و تأسیسات آبی و نظارت بر حسن اجرای طرحهای ساختمانی در زمینه های فوق و همچنین همکاری با مهندسان مشاور یا محاسبه در زمینه های یاد شده، به وجود آمده است. مانند سایر رشته های انجنیری،این رشته دارای ۲۳ واحد عمومی است.همچنین دانشجویان این رشته باید تعداد ۲۵ واحد را به عنوان واحدهای پایه بگذرانند.علاوه بر این واحدها،۹۵ واحد اختصاصی که دروسی از جمله کارآموزی و پروژه های فولاد و بتن و راه سازی نیز جزو دروس این دانشجویان می باشد. با توجه به سیاستهای ساختمانی و سرمایه گذاریهای دولت برای ایجاد ساختمان ها، راه ها، پل ها، سدها، نیروگاه های هسته ای و حرارتی، رفع نیازهای ساختمانی در زمینه مسکن و تأسیسات آبی جهت تامین آب آشامیدنی شهرها و روستاها همچنین بازسازی مناطق جنگ زده اهمیت این رشته مشخص می شود.فارغ التحصیلان این رشته می توانند در وزارتخانه ها(نظیر وزارتخانه های راه و ترابری،مسکن و شهرسازی و نیرو)و شرکتهای دولتی و خصوصی و مهندسان مشاور به کارهای طراحی، محاسبه و اجرا بپردازند.
● ساختمان نقشه برداری
طراحی و اجرای برنامه های ساختمانی و مطالعات مربوط به زمین مستلزم وجود اطلاع دقیق انجنیری(مسطحاتی، ارتفاعی،چگونگی) به صورت نقشه های گوناگون(ترسیمی، رقمی، تصویری) از منطقه مورد نظر است.مجموعه نقشه برداری پاسخگوی این نیازها به گونه ای هماهنگ با دیگر رشته های ساختمان است و هدفش تربیت افرادی است که آگاهی علمی کافی و مهارت فنی لازم را در زمینه نقشه برداری داشته باشند. داوطلبان ورود به این رشته باید در ریاضیات و فیزیک قوی بوده(جالب است که بدانید این رشته بیشترین ریاضی را در تمام رشته های انجنیری دارا می باشد با داشتن ۲۱ واحد در دانشگاه) علاقه مندی و آمادگی جسمی(برای کارهای صحرایی و غیره) لازم را دارا باشند.
● ساختمان آب
این دوره(کارشناسی) به منظور تربیت متخصصانی تدوین شده است که بتوانند در زمینه های شناخت منابع آب و کنترل و بهسازی کیفیت منابع آب اطلاعات لازم را به دست آورند تا بتوانند در مراحل مختلف طراحی ، نظارت و مدیریت پروژه های آب کار کنند.با توجه به اینکه توسعه کشور در زمینه های کشاورزی، صنعتی ، ساختمان و غیره بستگی به میزان آب قابل استفاده دارد می توان صنعت آب را در افغانستان در زمره صنایع مادر به حساب آورد.داوطلبان ورود به این دوره ها باید در دروس ریاضی، فیزیک و شیمی دبیرستان قوی بوده، علاقه مندی و استعداد لازم(خصوصا در زمینه طراحی) را داشته باشند. دروس این دوره ها به صورت عمومی، پایه، اصلی، تخصصی،انتخابی و کارآموزی (کارآموزی صحرایی پروژه تخصصی و کارآموزی تخصصی) است.
● ساختمان زلزله
این رشته که اکثراً با ساختمان سازه یکسان پنداشته می شود، در حقیقت کاربردی جداگونه دارد. در رشته سازه هدف بیشتر تحلیل رفتارهای درونی و تحلیل اعضا و مدل نمودن سازه برای بارهای استاتیکی می باشد در حالیکه در رشته ساختمان زلزله هدف آنالیز و بررسی نیروهای خارجی و دینامیکی وجانبی،بررسی نحوه عملکرد، راهکارهای مقابله و بررسی رفتار لرزه ای سازه می باشد.
این رشته نسبت به گرایشهای دیگر ساختمان در کشور ما نوپا بوده و در سالهای اخیر و خصوصاً بعد از زلزله های مهمی چون رودبار و بم آئین نامه هایی برای تخصیص ضرایب محاسباتی برای آن در نظر گرفته شده است که آخرین آئین نامه مورد استفاده در این بخش آئین نامه ۲۸۰۰ ویرایش سوم می باشد. با توجه به کاربرد زیاد نانوتکنولوژی احتمال استفاده ازمصالح نوین که پاسخ مناسبی به زلزله بدهد وحتی ازانرژی زلزله برای رفع نیازهای انرژی ساختمان استفاده کند بعید نیست. احتمالا نانو کامپوزیتهای سازه ای جایگزین مصالح سنتی خواهد شد که صرفه جوئی قابل ملاحظه در مصرف مصالح وانرژی در راستای بهینه سازی ساختمان درپی خواهد داشت.
● کارشناسی ارشد
فارغ التحصیلان مقطع کارشناسی ساختمان ساختمان، می توانند در مقطع کارشناسی ارشد در گرایشهای مختلف : سازه، سازه های هیدرولیکی ،انجنیری زلزله ، راه وترابری، مکانیک خاک وپی ، انجنیری آب، سازه های دریایی ،انجنیری مدیریت ساخت، انجنیری برنامه ریزی حمل و نقل ،انجنیری نقشه برداری ( ژئودزی)، فتوگرامتری و انجنیری محیط زیست به تحصیل ادامه دهد و در هر یک از گرایشهای یاد شده زیر شاخه های تخصصی تری وجود دارد که در مقطع دکترای تخصصی و به خصوص در ضمن انجام رساله دکتری به آن پرداخته می شود.
● دکتری
در مقطع دکتری دانشجو ضمن افزایش مراتب علمی خود، در یک زمینه تخصصی تر ، قدرت و توان خود را برای انجام کارهای تحقیقاتی و توسعه مرزهای دانش و رفع معضلات علمی و اجرایی از طریق پژوهش بالا برده، تحقیقاتی را در یک مورد خاص، انجام می دهد.
● توانایی های مورد نیاز و قابل توصیه
یک مهندس ساختمان باید بسیار اجتماعی و دارای توان ایجاد ارتباط با جمله سایرین باشد چون رشته انجنیری ساختمان یک رشته گروهی است. یعنی متخصص ساختمان در محیط کار خود با اقشار مختلف جامعه از جامعه کارگران، تکنسین ها و مهندسان رشته های دیگر سروکار دارد و باید با همه این افراد ارتباط خوبی برقرار کند تا بتواند شاهد پیشرفت و موفقیت کارش باشد.
با توجه به کمیت و کیفیت درسهایی که در این رشته ارایه می گردد، داوطلب باید از توان و دانش برتر در زمینه های ریاضی و فیزیک برخوردار باشد. همچنین توان جسمی ، قدرت تجزیه و تحلیل ، قدرت تجسم و دقت کافی در بسیاری از مسایل را داشته باشد.
بازدیدکننده گرامی: